Wat is plantaardig gelooid leer?

Plantaardig gelooid leer is dierlijk leer dat is behandeld met looistoffen uit planten. Deze looistoffen, ook wel tannines genoemd, worden bijvoorbeeld gewonnen uit boomschors, hout, bladeren en vruchten. Ze zorgen ervoor dat een dierenhuid wordt omgezet in leer dat beter bestand is tegen biologische afbraak en geschikt is om verder te verwerken.

Deze traditionele looimethode geeft het leer karakteristieke eigenschappen. Plantaardig gelooid leer is vaak relatief stevig, goed te vormen en kan door gebruik en blootstelling aan licht een veranderende uitstraling krijgen. Hoe soepel, dik of stevig het uiteindelijk is, hangt ook af van de gebruikte huid en de verdere afwerking.

Hoe wordt plantaardig gelooid leer gemaakt?

Het looien is een belangrijke stap in het maken van leer. Een onbehandelde dierenhuid is gevoelig voor ontbinding. Tijdens het looiproces worden de collageenvezels in de huid gestabiliseerd, waardoor een bruikbaar en duurzamer materiaal ontstaat.

Bij plantaardig looien gebeurt dit met tannines uit plantaardige bronnen. Het proces bestaat globaal uit verschillende stappen.

1. De dierenhuid voorbereiden

Voordat het looien begint, wordt de huid gereinigd en voorbereid. Daarbij worden onder andere ongewenste resten verwijderd en wordt de vezelstructuur toegankelijk gemaakt voor de looistoffen.

2. Looien met plantaardige tannines

Vervolgens komt de huid in contact met een oplossing van plantaardige looistoffen. Hiervoor kunnen extracten worden gebruikt uit bijvoorbeeld kastanjehout, mimosa, quebracho en tara.

De tannines dringen in de huid en gaan interacties aan met de collageenvezels. Hierdoor verandert de huid geleidelijk in leer.

Traditioneel kan dit proces veel tijd kosten. Moderne looierijen gebruiken ook andere technieken en procesomstandigheden om de opname van looistoffen te sturen. De benodigde tijd verschilt daarom per methode en gewenste leerkwaliteit.

3. Drogen en afwerken

Na het looien wordt het leer verder verwerkt. Afhankelijk van de gewenste eigenschappen kan het onder andere worden gedroogd, gevet, gekleurd en mechanisch bewerkt.

Deze afwerking heeft veel invloed op het eindresultaat. Twee plantaardig gelooide leersoorten kunnen daardoor behoorlijk verschillen in soepelheid, oppervlak, kleur en gebruikseigenschappen.

Wat zijn de eigenschappen van plantaardig gelooid leer?

Plantaardig gelooid leer heeft een aantal kenmerken die het interessant maken voor leerbewerking. Niet iedere uitvoering heeft dezelfde eigenschappen, maar enkele kenmerken komen regelmatig terug.

Het leer kan goed in vorm worden gebracht

Veel plantaardig gelooide leersoorten hebben een relatief stevige structuur. Bepaalde kwaliteiten kunnen worden bevochtigd en vervolgens in een gewenste vorm worden gebracht. Tijdens het drogen kan die vorm grotendeels behouden blijven.

Dit is bijvoorbeeld handig bij het maken van gevormde lederaccessoires, etuis en andere producten waarbij het leer een bepaalde structuur moet krijgen.

De uitstraling kan veranderen door gebruik

Onbedekt of licht afgewerkt plantaardig gelooid leer kan na verloop van tijd donkerder worden en een patina ontwikkelen. Dat is een verandering van kleur en uitstraling onder invloed van onder andere licht, aanraking en gebruik.

Hoe zichtbaar dit gebeurt, hangt af van het soort leer en de afwerking. Een sterk gepigmenteerde of beschermde uitvoering kan veel minder veranderen dan een onbehandelde kwaliteit.

Het leer kan worden bewerkt en gedecoreerd

Plantaardig gelooid leer wordt veel gebruikt voor ambachtelijke technieken zoals reliëf aanbrengen, stempelen en het vormen van decoratieve patronen.

Vooral daarvoor geschikte, relatief stevige kwaliteiten kunnen indrukken goed vasthouden. Dat maakt ze interessant voor leerbewerkers die hun producten een persoonlijke afwerking willen geven.

Het materiaal is niet vanzelf waterbestendig

Plantaardig gelooid leer kan gevoelig zijn voor vocht, vooral wanneer het weinig beschermende afwerking heeft. Water kan vlekken, verkleuring of tijdelijke vormverandering veroorzaken.

De waterbestendigheid verschilt per afwerking. Het is daarom belangrijk om rekening te houden met de omstandigheden waarin het leer wordt gebruikt.

Wat is het verschil tussen plantaardig gelooid en chroomgelooid leer?

Het belangrijkste verschil zit in de gebruikte looistoffen. Bij plantaardig looien worden tannines uit planten gebruikt. Bij chroomlooien gebeurt de belangrijkste stabilisatie met chroom(III)zouten.

Dat verschil werkt door in de eigenschappen van het leer.

Eigenschap	Plantaardig gelooid leer	Chroomgelooid leer
Looistoffen	Plantaardige tannines	Chroom(III)zouten
Soepelheid	Vaak middelstevig tot stevig	Vaak soepel tot middelstevig
Vormbaarheid	Veel kwaliteiten goed te vormen en te stempelen	Doorgaans minder geschikt voor blijvend reliëf
Kleurverandering	Kan duidelijk patina ontwikkelen	Afhankelijk van afwerking vaak kleurstabieler
Waterbestendigheid	Zonder bescherming vaak beperkt	Kan doorgaans beter vochtbestendig worden afgewerkt
Toepassingen	Onder andere riemen, zolen en gevormde lederwaren	Onder andere schoenen, kleding, tassen en bekleding

Deze verschillen zijn algemene richtlijnen. De dikte, huidkwaliteit, gebruikte vetstoffen en afwerking kunnen minstens zo belangrijk zijn voor het uiteindelijke gebruik.

Geen van beide looimethoden is voor iedere toepassing automatisch de beste keuze.

Waarvoor wordt plantaardig gelooid leer gebruikt?

Door de combinatie van stevigheid, vormbaarheid en uitstraling wordt plantaardig gelooid leer voor uiteenlopende producten gebruikt.

Riemen: relatief stevige kwaliteiten zijn geschikt voor riemen die hun vorm moeten behouden.

Tassen en kleine lederwaren: bij portemonnees, etuis en bepaalde tasconstructies kan de vormvaste structuur goed van pas komen.

Schoenzolen en schoenonderdelen: specifieke kwaliteiten plantaardig gelooid zoolleer worden gebruikt vanwege hun stevigheid en verwerkingseigenschappen.

Ambachtelijke leerbewerking: leer dat geschikt is voor stempelen, reliëfwerk of nat vormen biedt mogelijkheden voor handgemaakte producten.

Het is belangrijk om de juiste uitvoering te kiezen. Niet ieder plantaardig gelooid leer is bijvoorbeeld geschikt als zoolleer of voor fijne decoratieve bewerkingen.

Is plantaardig gelooid leer duurzaam?

Plantaardig looien en duurzaamheid worden vaak met elkaar verbonden. Toch betekenen plantaardige looistoffen niet automatisch dat het uiteindelijke leer milieuvriendelijk is.

Bij plantaardig looien worden looistoffen uit planten gebruikt in plaats van chroomzouten als primaire looistoffen. Maar ook bij deze methode zijn water, energie, procesmiddelen en afvalwaterbehandeling belangrijke aandachtspunten.

De totale milieubelasting hangt onder meer af van de herkomst van de huiden, het productieproces, het water- en energiegebruik en de levensduur van het eindproduct.

Wie de milieuprestaties van leersoorten wil vergelijken, heeft daarom meer informatie nodig dan alleen de looimethode. Een onderbouwde vergelijking kijkt naar de volledige relevante productieketen.

Hoe onderhoud je plantaardig gelooid leer?

De juiste verzorging hangt af van de afwerking en de manier waarop het leer wordt gebruikt.

Voor veel lederen producten zijn enkele basisregels nuttig:

• Verwijder stof en oppervlakkig vuil voorzichtig met een zachte, droge doek.

• Vermijd langdurige blootstelling aan water en sterke warmtebronnen.

• Laat nat geworden leer rustig drogen bij kamertemperatuur.

• Gebruik alleen verzorgingsproducten die geschikt zijn voor de betreffende leersoort en afwerking.

• Test een nieuw verzorgingsmiddel eerst op een onopvallende plek.

Houd er rekening mee dat olie, vet en andere onderhoudsproducten de kleur van plantaardig gelooid leer kunnen veranderen. Dat is vooral belangrijk wanneer je de oorspronkelijke lichte kleur wilt behouden.

Meer weten over plantaardig gelooid leer?

Wil je weten welk type plantaardig gelooid leer past bij jouw toepassing? Bekijk dan de mogelijkheden op onze pagina over plantaardig gelooid leer.

Heb je een specifieke vraag over de dikte, soepelheid of verwerking van leer? Neem gerust contact met ons op. We denken graag met je mee.